Fornnordisk ordboksanteckning

ÞJÓTA

Fornnordisk ordboksanteckning

Definitioner

5 Definitioner

1 ÞJÓTA

pres. þýt; pret. þaut, þauzt, þaut, pl. þutu; subj. þyti; part. þotinn: [A. S. þeótan, cp. Ulf. þut-in, þut-haurn, = Gr. σάλπιγξ; Dan. tude]:—to emit a whistling sound, e. g. of the wind, surf, waves, leaves of trees; vindr þýtr, Grág. ii. 170; sjár, alda, brim þýtr, Lex. Poët., Gm. 21; öxin þaut, the axe whistled, Fs. 62; öxar tvær þutu hátt á öxa-tré, Sturl. 1. 158; vindr kom á þá ok þaut í spjótunum, iii. 83; víða þaut jörðin af þeirra hljóðan, resounded, Stj. 434; þjótandi strengleikr, of tunes, Sks. 632; þaut borgin af hljóðfærum, Konr.; í því er hann féll, þá þaut mjök ok glumdi, Stj. 46; nú heyra þeir at þaut í slöngu Búa, Ísl. ii. 408; nú þýtr undin, Fas. i. 204, cp. Fbr. 111 new Ed.; jötuns háls-undir (the waves) þjóta, Stor. 3; þat þýtr fyrir regni, it whistles for rain, Stj. 594; á þýtr af þjósti, Am.; þjótandi fors, Gsp.; þjótanda haf, Sks. 54, 137 new Ed.; reiðar-þrumur þjóta, Art. 80; þjótandi kvern, of a mill, Fas. i. 493 (in a verse).

2 ÞJÓTA

2. to howl, of a wolf; sem úlfar þyti, Karl. 140; þar heyrir þú varga þjóta, Gkv. 28 (Dan. ulvene tude), cp. ulfa-þýtr; hölkn (monsters) þutu, Hým.

3 ÞJÓTA

II. to rush; þá þutu upp allir, Grett. 164 new Ed.; margir menn þutu upp ok kváðu hann njósnarmann, Sturl. ii. 247, Th. 25.

4 ÞJÓTA

2. with prep.; þjóta ú, to rush in; at skjótara mundi á þjóta = á dynja, to burst in, Fms. vii. 125; varði miki eigi at svá skjótt mundi á þjóta sem nú er, xi. 115.

5 ÞJÓTA

III. as intrans. [Engl. to toot; Germ. tuten], to blow a horn, trumpet, it only occurs in two instances; áðr halr hugfullr í horn um þaut, ere he blew the horn, Hðm. 17; sá er þýtr í trumbu, Fms. viii. 83 (in a verse).

Liknande ord

Runskrift

ÞJÓTA

Möjlig runskrift i yngre futhark

Runtexten ovan representerar det fornnordiska ordet "ÞJÓTA" som det kan visas i runinskrifter från vikingatiden (ca. 800-1100 e.Kr.).

Använda förkortningar

Vanliga förkortningar

A. S.: Anglo-Saxon.
cp: compare.
cp.: compare.
Dan: Danish.
Dan.: Danish.
e. g.: exempli gratia.
Engl: English.
Engl.: English.
f.: feminine.
Germ: German.
Germ.: German.
gl: glossary.
gl.: glossary.
Gr.: Greek.
intrans.: intransitive.
l.: Linnæus.
m.: masculine.
n.: neuter.
p.: page.
part: participle.
part.: participle.
pl.: plural.
pres.: present.
pret.: preterite.
S.: South, Southern.
subj.: subjunctive.
trans.: transitive.
Ulf.: Ulfilas.
v.: vide, verb.

Verk & Författare

Am.: Auðunnar-máldagi. (J. I.)
Art.: Artus-kappa Sögur. (G. II.)
Fas.: Fornaldar Sögur. (C. II.)
Fbr.: Fóstbræðra Saga. (D. II.)
Fms.: Fornmanna Sögur. (E. I.)
Fs.: Forn-sögur. (D. II.)
Gkv.: Guðrúnar-kviða. (A. II.)
Gm.: Grímnis-mál. (A. I.)
Grág.: Grágás. (B. I.)
Grett.: Grettis Saga. (D. II.)
Gsp.: Getspeki Heiðreks. (A. II.)
Hým.: Hýmis-kviða. (A. I.)
Hðm.: Hamðis-mál. (A. II.)
Karl.: Karla-magnús Saga. (G. I.)
Konr.: Konráðs Saga. (G. III.)
Lex. Poët.: Lexicon Poëticum by Sveinbjörn Egilsson, 1860.
Sks.: Konungs Skugg-sjá. (H. II.)
Stj.: Stjórn. (F. I.)
Stor.: Sona-torrek. (A. III.)
Sturl.: Sturlunga Saga. (D. I.)
Th.: Theophilus. (F. III.)

Visa alla källor →